ગુજરાતી અને શેરમાર્કેટનો અતૂટ સંબંધ અને તેમાંથી મળતા જીવનનાં પાઠ

સામાન્ય રીતે ગુજરાતીઓ શેરમાર્કેટમાં સક્રિય રસ ધરાવતા હોય છે અને તેના ચડાવ ઉતાર અંગે ચર્ચા કરતા રહેતા હોય છે. સમયે સમયે શેરમાર્કેટમાં તેજી અને મંદી તો આવ્યા કરે છે પરંતુ પરિપક્વતા ધરાવતો નિવેશક તેનાથી ઉતેજીત થતો નથી જયારે ટૂંક સમય માટે નિવેશ કર્યો હોય અથવા ભાવના તફાવતના આધારે નફો કમાવા મથતા નિવેશકોને મંદી આવતા જ પરસેવો છૂટી જાય છે. તેવું જ સમાજમાં અને આપણા જીવનમાં પણ થતું જોવા મળે છે. જે લોકો પોતાના મકસદમાં ઊંડાણથી ઉતરેલા હોય તેઓ જીવનમાં આવતી નાની મોટી સફળતા કે નિસ્ફળતાઓથી બહુ વિચલિત થતા નથી અને લાંબાગાળે શું પરિણામ જોઈએ છે તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત રાખે છે. તેની સામે ટૂંક સમયમાં ફાયદો મેળવીને આગળ વધી જવાની ઈચ્છા રાખનારા લોકો પોતાની સામે આવનારી અડચણોનો સામનો કરી શકતા નથી અને દુઃખી થઇ જાય છે.

શેરમાર્કેટમાં જે લોકોએ વ્યવસ્થિત રિસર્ચ કરીને, લાંબાગાળાનું લક્ષ્ય રાખીને નિવેશ કર્યો હોય તેને માર્કેટ એક-બે મહિના મંદીમાં ચાલે તો પણ કોઈ ચિંતા કરવા જેવું હોતું નથી કેમ કે તેઓએ જે સ્ક્રીપટમાં ઈન્વેસ્ટ કર્યું હોય છે તેનું લાંબાગાળાનું વળતર સારું જ હોય છે. તેવી જ રીતે માણસ પણ જે ક્ષેત્રમાં પોતાના જીવનની સફળતાનાં દાવ લગાવીને બેઠો હોય તેની લાંબાગાળાની પ્રસ્તુતતા અંગે ચિંતા કરવા જેવું હોતું નથી. જો કે આ બંનેમાં આવશ્યક એ છે કે વ્યક્તિએ પોતાની રિસર્ચ સારી રીતે કરી હોય, નહિ કે કોઈના તરફથી મળતી ટીપના આધારે શેરમાર્કેટમાં રોકાણ કર્યું હોય કે પછી કોઈની સલાહ કે દબાણને કારણે જીવનમાં કોઈ ક્ષેત્રની પસંદગી કરી હોય.

માણસે પોતાની કારકિર્દી કે નિવેશ માટે જ નહિ પરંતુ સુખ-દુઃખ અને આધ્યાત્મિકતા અંગે પણ આવો જ અભિગમ કેળવવો જોઈએ. ક્ષુલ્લક સફળતાઓથી છકી જવું કે પછી નાની અડચણોને કારણે નાસીપાસ થઇ જવું એ પરિપક્વ વ્યક્તિને છાજતું નથી. શેરમાર્કેટમાં જયારે અચાનક જ કોઈ શેરનો ભાવ ઊછળવા લાગે ત્યારે તેમાં બાયર્સ સર્કિટ લાગી જાય છે અને જયારે ભાવ તૂટવા લાગે ત્યારે સેલર્સ સર્કિટ લાગે છે જેથી કરીને એ શેરમાં વધારે ખરીદ કે વેચાણ ન થાય. તેનો હેતુ એ હોય છે કે શેરની આવી અચાનક હિલચાલને નિયંત્રણમાં રાખવામાં આવે. તેવી જ રીતે જો વ્યક્તિ અચાનક સફળતાથી આસમાનમાં ઉડવા લાગે કે પછી દુઃખમાં ગરકાવ થઈને હતોત્સાહ થવા લાગે ત્યારે પણ સર્કિટ જેવી નિયંત્રણ વ્યવસ્થા હોય તો કેટલું સારું? જો આવું થાય તો લોકો સફળતાનાં મદમાં આવીને કોઈનું નુકશાન કરતા બચી જાય તથા નિષ્ફળતામાં આત્મહત્યા ન કરે.

ઉપરાંત, જેમ શેરમાર્કેટમાં પણ કેટલાક બ્લુચીપ શેર હોય છે જેનું ફંડામેન્ટલ સ્ટ્રોંગ હોવાને કારણે તેમાં નુકશાન થવાની શક્યતા નહિવત હોય છે, અને લાંબાગાળે તે ફાયદો જ કરાવે છે. એવી જ રીતે જીવનમાં કારકિર્દીમાં પણ કેટલાક એવરગ્રીન ક્ષેત્ર છે જેમાં માણસ મહેનત કરે તો સફળતા મેળવી જ લે છે. મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરવાથી આપણે પોતાની મૂડી કોઈ ફંડ મેનેજરને તેના વિવેક પ્રમાણે માર્કેટમાં રોકવા માટે આપીએ છીએ અને તેમાં નુક્શાનની શક્યતા ઓછી છે તેવું માનીએ છીએ. આવું જ કારકિર્દીની બાબતમાં નોકરી વિષે કહી શકાય કે જેઓ મોટી કંપનીમાં કે સરકારી નોકરી કરતા હોય તેઓ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ જેવો નિવેશ કરે છે. તેમની આવડત અને મહેનત તેઓ કંપની કે સરકારને આપે છે અને પોતે પગાર મેળવીને ખુશ રહે છે તથા પોતાના માટે આવકની સલામતી અનુભવે છે.

સ્પષ્ટ છે કે આ આર્ટિકલ વાંચનારા ગુજરાતી જ હોવાના એટલે તેઓને શેરમાર્કેટ સાથેની આ સરખામણી થોડી રમુજી પણ લાગશે અને સમજમાં પણ આવી જશે!

નવા વર્ષની ભેટનાં નવા સંકલ્પો

આ સપ્તાહ દરમિયાન દિવાળી અને નવા વર્ષના પર્વ આવ્યા.

નવું વર્ષ શરુ થાય એટલે આપણે કૈંક નવું કરવાનું પ્રણ લઈએ. કોઈક નવા સંકલ્પો કરીએ અને આવનારા વર્ષમાં વધારે પ્રગતિ થાય, સુખ સમૃદ્ધિ અને આરોગ્ય વધે તેવી પ્રાર્થના કરીએ. આ વર્ષે પણ સૌએ એવું જ કૈંક વિચાર્યું હશે, કેટલાક નવા નિયમો બનાવ્યા હશે અને કોઈક નવા લક્ષ્યો નિર્ધારિત કર્યા હશે. આમ તો દર વર્ષે આ પ્રક્રિયા ચાલતી હોય છે અને તેમાં આપણે થોડા ઘણા અંશે સફળ પણ થતા હોઈએ છીએ. ધીમે ધીમે આપણે પ્રગતિ કરતા રહીએ છીએ, ધારેલા લક્ષ્યો હાંસલ કરતા રહીએ છીએ.

આ વર્ષે એક અલગ પ્રકારનો પ્રણ લઈએ અને તેને જીવનભર વળગી રહીએ. આ પ્રણ વ્યક્તિગત પ્રગતિ કે વૈભવ માટે નહિ પરંતુ સંસારના સર્વે જીવજંતુઓના ભલા માટે. સૌને જો કઈ સમાન રીતે અસર કરતુ હોય તેવું હોય તો તે છે પર્યાવરણ. આ પર્યાવરણને લઈને આજે વિશ્વભરમાં ચિંતા છવાયેલી છે. ગ્લાસગોમાં કોપ ૨૬ ચાલી રહ્યું છે અને તેમાં વિશ્વભરના નેતાઓએ પોતપોતાની રીતે પર્યાવરણની સુરક્ષા માટે પગલાં ભરવાના સંકલ્પો કર્યા છે.

દિવાળી અને બીજા પર્વો પર આપણે મીઠાઈ કે ચોકલેટની ભેંટ આપતા હોઈએ છીએ. પશ્ચિમી દેશોમાં વાઈન અને બીજા કોઈ ડ્રિન્ક પણ ભેંટમાં આપવામાં આવે છે. ક્યારેક એવું બનતું હોય છે કે આપણી પાસે પણ આ પ્રકારની ભેંટ એકઠી થઇ જાય છે અને પરિણામે આપણે રોજબરોજની આદત કરતા વધારે મીઠાઈ કે ચોકલેટ ખાઈ લેતા હોઈએ છીએ. આ પ્રકારના સુગર સ્પાઇકને કારણે આપણા આરોગ્ય પર ખરાબ અસર પડે છે.

આ વર્ષે આપણે સૌ એક નિયમ બનાવીયે કે આવનારા વર્ષ દરમિયાન કોઈને પણ ભેંટ આપીશું તો તે પર્યાવરણને નુકશાન ન થાય તેવી હશે. ઉપરાંત વ્યક્તિ અને પરિવારની તંદુષ્ટિને ધ્યાનમાં લઈને પણ એવું નક્કી કરી શકાય કે અંગત ભેંટ પણ એવી આપવી કે જે પરિવાર માટે ઉપયોગી તો હોય જ પરંતુ બિનનુકશાનકારક હોય. આ વર્ષ દરમિયાન જો આપણે કોઈને ભેંટમાં મીઠાઈને બદલે છોડ આપીએ તો તેનાથી ઘરની શોભા તો વધશે જ પરંતુ સાથે સાથે વ્યક્તિના આરોગ્યને નુકશાન પણ નહિ થાય. લોકોને વાઈનની બોટલ આપવા કરતા પણ વધારે સારું એ રહેશે કે કોઈ સસ્ટેઈનબલ મટિરિયલમાંથી બનેલ ગૃહોપયોગી વસ્તુ આપવી.

આ વર્ષની, એક વર્ષની, ભેંટને લઈને આ સંકલ્પ કરી લો અને પૃથ્વીની સુરક્ષામાં જ નહિ પરંતુ પોતાની અને પોતાના સ્નેહીઓની લાઈફસ્ટાઈલને બદલવામાં મદદરૂપ બનો. આપણા મિત્રો અને સંબંધીઓના હિત માટે, સમગ્ર સંસારના સુખ માટે આવા નાના નાના પરિવર્તનોથી અને પોતાની સ્વૈચ્છીક પહેલથી ઘણું પરિવર્તન આવી શકશે. એક વ્યક્તિ શરૂઆત કરશે પછી બીજા પણ તેનું અનુસરણ કરશે જ. આખરે સૌ કોઈ પોતાના માટે, સ્નેહીઓને માટે અને સંસારને માટે સારું જ કરવા ઇચ્છતા હોય છે પરંતુ સામાજિક પરંપરાઓ અને ટ્રેન્ડને કારણે નવી પહેલ કરી શકતા નથી. જો તમે વ્યક્તિગત રીતે આ પહેલ ઉઠાવશો તો નવા આંદોલનના પ્રણેતા બનશે.

આ નવા વર્ષથી જ નવા આંદોલનની શરૂઆત કરો, નવી પહેલ કરો. પોતાની લાઇફસ્ટાઇલ પર્યાવરણને અને માનવકલ્યાણને સુસંગત બનાવો.

નૂતન વર્ષાભીનંદન